Wypełnij online Pobierz program PIT

Zmiany w ustawie o VAT 2015

Już od dłuższego czasu są planowane, i pomalutku wdrażane zmiany w ustawie o VAT. Kolejne nownki w zapisie ustawy miałyby dotyczyć ograniczenia podatnikowi prawa do odliczania całości lub części podatku VAT od czynności, które nie są objęte podatkiem, nawet wtedy gdy powiązane są z działalnością podatkową. Projekt ten pojawił się 2 grudnia ubiegłego roku.

Według aktualnych przepisów prawa, osoby które prowadzą z jednej strony działalność podległą podatkowi VAT, a z drugiej strony jednocześnie prowadzą działalność wolną od takiej stawki.W przypadku, gdy podatnik podejmuje się czynności objętej tym podatkiem, powinien dokonać rozdziału (podziału) dokonanych wydatków na poszczególne grupy:

  • wydatki przeznaczone tylko dla sprzedaży objętej stawką VAT
  • wydatki przeznaczone tylko dla sprzedaży zwolnionej od stawki VAT
  • wydatki, które nie są przypisywane do żadnej czynności opodatkowanej lub też nie podlegają zwolnieniu od stawki VAT

Jeśli chodzi o ostatnie wymienione wydatki, istnieje możliwość pomniejszania kwoty należnej o tę część kwoty naliczonego podatku, jaką możliwe jest w sposób proporcjonalny przypisać czynnościom, w przypadku których płatnik podatku może dokonać odpisania należnej kwoty daniny. Proporcje ustalane są na podstawie przychodu (obrotu), który podatnik uzyskał w roku poprzednim (przed właściwym rokiem podatkowym), do którego są one ustalane w oparciu o szacunki dokonane z naczelnikiem urzędu skarbowego.

 

Podsumowując powyższe informacje, aktualne przepisy jasno mówią w jaki sposób należy ustalić proporcje w sytuacji, gdy podatnik dokonuje wydatków związanych z działalnością objętą lub zwolnioną od stawki VAT. W obydwu przypadkach mamy sytuację, gdy stawka VAT obowiązuje. Przepisy te jednak nie mają zastosowania w przypadkach gdy podatnik zakupione towary lub usługi użyje do wykonania działań, które podatek VAT albo obejmuje, albo też nie. Tym samym podatnik nie musi dokonywać pomniejszenia kwoty podatku należnego o część kwoty podatku naliczanego, jaką można przypisać do czynności nie objętych podatkiem. W uchwale NSA z 24 października 2011 roku (syn. I FPS 9/10) stanowisko to zostało potwierdzone.

Stawka VAT i planowane zmiany przepisów

Wyżej wymienione zagadnienia mogą jednak wkrótce się zmienić. Minister Finansów już teraz myśli nad zmianą przepisów odnośnie nabywania towarów oraz usług, używanych w celu prowadzenia przez podatnika działalności gospodarczej, a także do pozostałych celów. Wyjątkiem są cele osobiste, kiedy niejako wpisanie tych towarów oraz uslug na cele prowadzonej działalności gospodarczej nie jest możliwą opcją. Wówczas kwota podatku naliczonego obliczana jest przy wykorzystaniu sposobu określenia zakresu (proporcji) użycia zakupionych towarów oraz uslug na cele działalności gospodarczej, zwanego roboczo “sposobem określania proporcji”. Taki ‘sposób’ powinien być zgodny z rodzajem działalności prowadzonej przez podatnika, a także dokonywanych przez niego zakupów.

Przyglądając się wyżej wymienionym przepisom należy szczególnie zwrócić uwagę na kryteria i sposoby określania owych proporcji. Przede wszystkim proporcje te powinny być całkowicie zgodne z działalnością podatnika oraz dokonywanymi przez niego zakupami. Drugą kwestią, jaka musi zostać dograna jest to, aby zastosowana proporcja zapewniała obniżenie stawki podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w odniesieniu do tej części podatku naliczonego w sposób proporcjonalny, przypadający na wykonanie, przy prowadzeniu działalności gospodarczej objętej podatkiem. I wreszcie ostatnia kwestia – zastosowany sposób winien odzwierciedlać część wydatków, jakie przypadają na prowadzoną działalność gospodarczą, a także na cele o innym charakterze. Wyjątkiem są cele osobiste, ponieważ taki wydatki z zasady nie mogą zostać przypisane do działalności gospodarczej.

Odnośnie ww. przepisów, plan co do ich ukształtowania rysował się różnie. W pierwszej wersji projektu ustawy (z września ubiegłego roku) istniało założenie, że ustalanie proporcji oparte będzie o decyzję naczelnika danego urzędu skarbowego, która wydana zostanie po uprzednim złożeniu wniosku przez podatnika. W teraźniejszym projekcie zrezygnowano z takiego rozwiązania. To w gestii podatnika leżeć będzie samodzielne określenie takiej proporcji, do dyspozycji będzie on miał odpowiednie dane wykorzystane w ten sposób, aby mogły one zapewnić realizację kryteriów.

W najświeższym projekcie Minister Finansów wskazuje także na dane, którymi podatnik może się posłużyć przy ustalaniu sposobu określenia właściwych proporcji. Dane, którymi podatnik może sobie pomóc, to między innymi średnia liczba osób w roku, które wykonują pracę w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, w ogólnej średniej liczbie osób pracujących w roku, a także średnią roczną liczbę godzin do wypracowania w ramach działalności gospodarczej, a także poza nią. Należy jednak mieć na uwadze, że wyżej wymienione kryteria są tylko przykładowe, a katalog takich wytycznych jest cały czas kwestią otwartą. Do obowiązków podatnika nie będzie zatem należeć tylko ustalanie proporcji w oparciu dane, jakimi dysponuje. Istotne będzie kierowanie się specyficznymi kryteriami, jakie odnoszą sie do prowadzonej działalności właśnie przez niego. Swoją drogą, specyfikacja jednej lub drugiej działalności może w przyszłości rodzić wiele zapytań i zawiłości, ponieważ “specyfika” jako pojęcie nie została dostatecznie ściśle określona.

Ponadto do obowiązków podatnika należeć będzie ustalenie odpowiednich proporcji, opierając się o dane ubiegłoroczne. W przypadkach, gdy nowy przedsiębiorca ledwo co rozpoczął działalność gospodarczą, dane będą musiały być obliczane szacunkowo, sugerując się prognozami ustalanymi z naczelnikiem danego urzędu skarbowego, pod postacią protokołu. Taka koncepcja miała już swoje miejsce w ustawie o VAT, gdzie była ona stosowana w odniesieniu do ustalenia proporcji na cele działalności mieszanej. W myśl takich ustaleń, podatnik nabywając towary lub uslugi używane dla celów prowadzonej działalności gospodarczej, czy też do celów innych, na koniec roku podatkowego będzie musiał przystąpić do sporządzenia korekty podatku odliczonego, zwracając uwagę na posiadane dane (aktualne dla zakończonego roku podatkowego).

Gołym okiem widać, że nowe przepisy nakładają dodatkowe obowiązki administracyjne na podatnika w zakresie zbierania i właściwego wykorzystania danych do ustalenia proporcji. Niestety,  przepisy te nie są wolne od różnego rodzaju kruczków, które w konsekwencji wprowadzić mogą podatnika w zakłopotanie, a w efekcie doprowadzi to do błędnego rozliczenia VAT-u. Projekt zmian ma wejść w życie dopiero w przyszłym roku 2016. Zainteresowane osoby ze szczególną uwagą powinny przyglądać się planowanym zmianom, aczkolwiek ich “szlifowanie” jest procesem ciągłym, cały czas też zmiany są opiniowane. Nie należy zatem zbytnio przyzwyczajać się do aktulanego kursu, ponieważ finalna wersja projektu może wyglądać jeszcze inaczej.

Zobacz więcej w kategorii: PITY, VAT

Zobacz również